Patrinorama - Πάτρα (Patra 2010)

Η επιστημονική ερμηνεία της Ψυχοθεραπείας

Όσο εντυπωσιακό και αν ακούγεται, η ψυχοθεραπεία δεν ασχολείται με την θεραπεία της ψυχής.
Προκειμένου να το εξηγήσουμε αυτό καθώς και το πραγματικό σκοπό της ψυχοθεραπείας, πρέπει πρώτα να κάνουμε μία σύντομη ιστορική αναδρομή στην ιστορία της ψυχολογίας.

Στην αρχαιότητα αλλά και αργότερα η ψυχολογία δεν αποτελούσε ξεχωριστή επιστήμη αλλά κλάδο της φιλοσοφίας.
Πρώτος ο Αριστοτέλης μελέτησε τους συνειρμούς.
Ο Καρτέσιος θεωρούσε ότι η ψυχή βρίσκεται πάνω από το κεφάλι μας και δίνει εντολές στον εγκέφαλο μέσω της υπόφυσης.

Οι πεποιθήσεις αυτές δείχνουν πόσο πολύ τα θρησκευτικά πιστεύω είχαν αναμιχτεί αρχικά με την επιστημονική έρευνα στον κλάδο της ψυχολογίας. Έτσι, ο όρος ψυχή, παρότι φιλοσοφικός και θρησκευτικός όρος (με την έννοια ότι επιστημονικά δεν έχουμε αποδείξει την ύπαρξή της), παρέμεινε προκειμένου να περιγράφει φαινόμενα όπως τα συναισθήματά μας, την σκέψη μας, τα οποία δεν θεωρούνται «χειροπιαστά» όπως άλλα σωματικά όργανα, το στομάχι για παράδειγμα. Δυστυχώς μία λανθασμένη «κληρονομιά που άφησε η χρήση του όρου αυτού, είναι η συχνά λανθασμένη αντίληψη ότι αν κάποιος έχει για παράδειγμα άγχος, νοσεί η ψυχή του, πάσχει δηλαδή από κάτι άυλο και επομένως μη εύκολα αντιμετωπίσιμο.

Ο όρος ψυχοθεραπεία αν τον μεταφράσουμε κυριολεκτικά σημαίνει ότι κάποιος ειδικός θεραπεύει την ψυχή μας, κάτι το οποίο δεν ισχύει σε καμία περίπτωση. Καθώς προσπαθούμε να δώσουμε επιστημονική υπόσταση στις λεγόμενες «ψυχικές» καταστάσεις χωρίς να αναφερθούμε σε δυσνόητους νευροψυχολογικούς όρους, δεν θα μπορούσαμε να μην κάνουμε μία αναφορά στην έννοια του ασυνειδήτου.

Η ύπαρξη του ασυνειδήτου έχει εδώ και πολλά χρόνια αποδειχθεί επιστημονικά με ένα συγκεκριμένο όργανο το οποίο ονομάζεται ταχυσκόπιο. Το συγκεκριμένο έχει την δυνατότητα να προβάλει εικόνες σε τόσο γρήγορη ταχύτητα που δεν συνειδητοποιούμε τις εικόνες που είδαμε. Στο συγκεκριμένο πείραμα λοιπόν, τα άτομα στα οποία προβλήθηκαν σε τόσο μεγάλη ταχύτητα εικόνες, ανέφεραν ότι είδαν τις εικόνες αυτές στα όνειρά τους όπου η πρόσβαση στο ασυνείδητό μας είναι κάπως μεγαλύτερη.
Γνωρίζουμε ότι ο εγκέφαλος μας διαθέτει μία τεράστια μνήμη, μεγάλο μέρος της οποίας δεν μας είναι συνειδητό. Για παράδειγμα, μπορούμε να ανακαλέσουμε ακόμα και αν προσπαθήσουμε, μόνο κάποιες εικόνες από τα πρώτα χρόνια της ζωής μας και μάλιστα ελάχιστες.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι το μυαλό μας προκειμένου να μας «προστατεύσει» διαθέτει μηχανισμούς οι οποίοι για παράδειγμα μπορούν να εμποδίσουν την δυνατότητα να ανακαλέσουμε ηθελημένα, τραυματικά γεγονότα από την μνήμη μας. Δυστυχώς οι μηχανισμοί αυτοί δεν είναι τέλειοι. Για το λόγο αυτό σε αρκετές περιπτώσεις θυμάτων κακοποίησης, το ψυχικό τραύμα, παρ’ότι το άτομο μπορεί να μην το θυμάται ακόμη και καθόλου τα γεγονότα, μπορεί να εκδηλωθεί με σωματικούς πόνους ή με διάφορες αντιδράσεις στην γενικότερη συμπεριφορά του.
Χωρίς να απορρίπτει την φιλοσοφική ύπαρξη της ψυχής, όσο εντυπωσιακό κι αν ακούγεται, η ψυχολογία δεν ασχολείται με αυτήν, παρ’ότι έχει μείνει ως πρώτο συνθετικό σε πολλούς επιστημονικούς όρους που χρησιμοποιεί.

Σήμερα είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε ότι στον εγκέφαλό μας υπάρχουν δύο περιοχές οι οποίες έχουν η καθεμία μια σημαντική εξειδίκευση.
Ο «λογικός» εγκέφαλος που εντοπίζεται περίπου στην περιοχή του μετώπου μας (μετωπιαίος λοβός) μπορούμε να πούμε ότι αποτελεί την έδρα της λογικής μας σκέψης.
Στο κέντρο περίπου του εγκεφάλου μας, βρίσκεται η περιοχή η οποία ονομάζεται μεταιχμιακό σύστημα και θα μπορούσαμε να την χαρακτηρίσουμε ως κέντρο των συναισθημάτων μας. Αυτή διαθέτει και ενεργοποιεί κατά την κρίση της το έμφυτο όπλο του άγχους, αν κρίνει ότι βρισκόμαστε σε κίνδυνο.
Οι δύο αυτές εγκεφαλικές περιοχές βρίσκονται σε μία πολύ καλή και συνεχή συνεργασία, δεν είναι αντίθετες. Όταν για παράδειγμα κανονίζουμε ένα ραντεβού για καφέ με κάποιον φίλο μας, σκεφτόμαστε με την λογική την ώρα που μπορούμε να οργανώσουμε την συνάντηση αλλά επιλέγουμε και με το συναίσθημα την ώρα της συνάντησης που θα μας ήταν πιο ευχάριστη.
¶νθρωποι που έχουν υποστεί σοβαρό εγκεφαλικό τραύμα από ατύχημα στην περιοχή του μεταιχμιακού συστήματος, έχουν παρουσιάσει έως και αδυναμία να αναγνωρίσουν τις συναισθηματικές εκφράσεις στα πρόσωπα άλλων ανθρώπων. Αδυνατούν για παράδειγμα να καταλάβουν αν κάποιος είναι θυμωμένος ή χαρούμενος, μόνο από τις εκφράσεις του προσώπου του.

Ευτυχώς πλέον γνωρίζουμε ότι υπεύθυνος για τα λεγόμενα «ψυχικά φαινόμενα» όπως η σκέψη μας, η συνείδηση, τα συναισθήματα, είναι ο εγκέφαλός μας. Γνωρίζουμε ότι αν κάτι μας προκαλεί άγχος και φόβο, είναι επειδή ο εγκέφαλός μας στην μνήμη του, το έχει αποθηκεύσει ως θεωρούμενη «απειλή» και έχει «μάθει» σε ανάλογες καταστάσεις να ενεργοποιεί τον μηχανισμό άμυνας που λέγεται άγχος, έμφυτο σε όλους τους ανθρώπους.

Το τι ακριβώς είναι αποθηκευμένο στην μνήμη μας, μιας και όλο το περιεχόμενό της δεν είναι προσβάσιμο από την λογική μας σκέψη , είναι για παράδειγμα ένα από τα αντικείμενα που ο ειδικός επιδιώκει να ανιχνεύσει και αν απαιτείται να θεραπεύσει, με την χρήση του λόγου και λογικών ερωτήσεων. Ο εγκέφαλος μας είναι ένας πανίσχυρος υπολογιστής, ο οποίος όμως δεν διαθέτει μια γλώσσα προγραμματισμού, όπως έχουν οι κατασκευασμένοι από τον άνθρωπο υπολογιστές. Το μέσον που διαθέτουμε για να «δούμε» τον τρόπο που «έχουμε μάθει» να σκεφτόμαστε, ή τι δεν μπορεί να ανακαλέσει η μνήμη μας, είναι ο λόγος που χρησιμοποιείται από τον ψυχολόγο κατά την συνομιλία με το άτομο που έχει απέναντί του.
Ένα εμφανέστατο παράδειγμα σε αυτό που αναφερόμαστε είναι αυτό που βλέπουμε συχνά σε ανθρώπους που έχουν υποστεί σεξουαλική κακοποίηση. Το «ψυχικό» τραύμα είναι «αποθηκευμένο» στην μνήμη του ατόμου, το οποίο χρόνια μετά, παρ’ότι μπορεί να βρίσκεται σε σχέση με έναν πολύ αξιόλογο σύντροφο, μπορεί να βιώνει «πόνο» στην γενετήσια περιοχή, πόνος ο οποίος δεν είναι «οργανικός» αλλά οφείλεται καθαρά σε ψυχογενή αίτια. Η ίαση επέρχεται με την συνειδητοποίηση από την λογική του ατόμου, του πραγματικού λόγου που του προκαλεί δυσφορία. Ως έλλογα όντα, πρέπει να κατανοήσουμε κάτι, προκειμένου να μπορέσουμε να το πολεμήσουμε και να το νικήσουμε.
Καθώς η αυτοανάλυση είναι κάτι το οποίο δεν μπορεί να γίνει από το ίδιο το άτομο σωστά και χωρίς υποκειμενισμό, και με δεδομένο ότι δεν υπάρχει ο «παντοδύναμος» άνθρωπος ο οποίος έχει πλήρη επίγνωση του ίδιου του του εαυτού, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι η ψυχολογία αποτελεί μία πραγματική επιστήμη, άμεσα συνδεδεμένη και συνεργαζόμενη με την ιατρική επιστήμη.

e-portal.gr

NASA: Αποστολή “καμικάζι” στον Ήλιο

Focus - Επιστήμη

Πιο κοντά στον Ήλιο από ποτέ ετοιμάζεται να φτάσει η NASA, με μία ερευνητική αποστολή κατά την οποία ένα διαστημόπλοιο μεγέθους αυτοκινήτου θα εισέλθει στα εξώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας του Ήλιου.Η αποστολή Solar Probe Plus (SPP) αναμένεται να ξεκινήσει κάποια στιγμή πριν το 2018. Λίγο πριν καταστραφεί (οι θερμοκρασίες στην απόσταση που θα φτάσει το σκάφος αγγίζουν τους 1400 βαθμούς Κελσίου) το σκάφος θα συλλέξει πολύτιμα στοιχεία σχετικά με το άστρο- «καρδιά» του ηλιακού μας συστήματος.Το κόστος της αποστολής εκτιμάται πως θα ανέρχεται στα 180 εκατομμύρια δολάρια. Τα όργανα του SPP θα προστατεύονται από θερμική ασπίδα συνθετικού υλικού, τύπου που θα κατασκευαστεί για πρώτη φορά.

Ο Ήλιος είναι ένα από τα λίγα ουράνια σώματα του συστήματός μας που δεν έχουν διερευνηθεί ιδιαίτερα.

«Η προσπάθεια κατανόησης των τρόπων με τους οποίους ο Ήλιος επηρεάζει τη Γη είναι μεγάλη υπόθεση πλέον…αυτό που δεν έχουμε κάνει ποτέ είναι να πάμε εκεί. Είναι εύκολο να φανταστεί κανείς ένα διαστημόπλοιο το οποίο ταξιδεύει στον Άρη ή την Αφροδίτη, αλλά με τον Ήλιο πρόκειται για τελείως άλλη ιστορία» λέει ο Ρίτσαρντ Χάρισον, ηλιακός φυσικός του βρετανικού Rutherford Appleton Laboratory, ο οποίος συμπληρώνει ότι πλέον υπάρχει η δυνατότητα να γίνει κάτι τέτοιο.

Η Λίκα Γκουχαθακούρτα, εκ των επιστημόνων του προγράμματος, είπε πως «για πρώτη φορά θα αγγίξουμε, γευτούμε, μυρίσουμε τον Ήλιο μας».

Το διαστημόπλοιο θα είναι εξοπλισμένο με πληθώρα υπερσύγχρονων επιστημονικών οργάνων, ανάμεσα στα οποία θα βρίσκεται ένας ανιχνευτής σωματιδίων ηλιακού ανέμου, μία τρισδιάστατη κάμερα και μία συσκευή μέτρησης μαγνητικού πεδίου.

Η εξώτερη ατμόσφαιρα του Ήλιου, το στέμμα ή κορώνα, είναι αρκετές εκατοντάδες φορές θερμότερη από την ορατή επιφάνεια του άστρου, την επονομαζόμενη φωτόσφαιρα.

Κατά τον καθηγητή Χάρισον, οι περισσότεροι παραξενεύονται όταν ακούν ότι ο Ήλιος έχει ατμόσφαιρα- αλλά ισχύει: «πρόκειται για πλάσμα το οποίο αποτελείται από φορτισμένα σωματίδια, ‘παγιδευμένα’ σε μαγνητικούς κύκλους, κοντά σε πανίσχυρα μαγνητικά πεδία».

Ένας από τους στόχους της αποστολής είναι η κατανόηση της φύσης του ηλιακού ανέμου: της μάζας φορτισμένων σωματιδίων που εκπέμπονται- «πνέουν» – από τον Ήλιο στο Διάστημα.

«Τα πειράματα τα οποία θα διεξαχθούν από την αποστολή SPP είναι ειδικά προσανατολισμένα για να δώσουν απαντήσεις σε δύο ερωτήματα-κλειδιά της ηλιακής Φυσικής: γιατί η εξώτερη ατμόσφαιρα του Ήλιου είναι τόσο θερμότερη από την ορατή του επιφάνεια, και τι προκαλεί τον ηλιακό άνεμο που επηρεάζει τη Γη και το ηλιακό μας σύστημα» είπε ο Ντικ Φίσερ, διευθυντής του τμήματος Ηλιακής Φυσικής της NASA στην Ουάσινγκτον. «Παλεύουμε με αυτά τα ερωτήματα εδώ και δεκαετίες, και αυτή η αποστολή θα μπορούσε να μας δώσει τις απαντήσεις που θέλουμε» συμπλήρωσε.

Το SPP δεν είναι το μοναδικό πρόγραμμα που «σημαδεύει» τον Ήλιο: υπάρχει και το πρόγραμμα Solar Orbiter, στο οποίο η NASA συνεργάζεται με την ESA, που περιλαμβάνει την αποστολή ενός δορυφόρου εντός της δεκαετίας.

Ωστόσο, ο καθηγητής Χάρισον λέει ότι οι στόχοι του SPP είναι πιο φιλόδοξοι: «Το Solar Probe – ‘ηλιακό όχημα’- κυριολεκτικά θα ‘κόψει ένα κομμάτι’ από την ατμόσφαιρα του Ήλιου, και αυτό δεν έχει ξαναγίνει…η πραγματική πρόκληση βρίσκεται στις μετρήσεις, καθώς δεν θέλουμε απλά να γίνουν μετρήσεις που θα έχουν να κάνουν αποκλειστικά με την αλληλεπίδραση της ατμόσφαιρας του Ήλιου με το ίδιο το διαστημόπλοιο…είναι σαν να σπρώχνεις μία βάρκα στο ποτάμι και να κάνεις μετρήσεις για την επιφάνεια…δεν θέλουμε να μετρήσουμε την αναταραχή που προκαλείται από τη βάρκα. Είναι πρόκληση, αλλά μπορεί να γίνει».

Πηγή: www.kathimerini.gr με πληροφορίες από BBC

Τα χρήματα φέρνουν ευτυχία

Focus - Ψυχολογία

Η ευτυχία και το υποκειμενικό αίσθημα ικανοποίησης ενός ανθρώπου αυξάνεται όσο περισσότερα χρήματα βγάζει, όμως αυτό συμβαίνει μέχρι ένα ύψος εισοδήματος. Από εκεί και πέρα, το παραπάνω χρήμα δεν "αγοράζει" την ευτυχία, σύμφωνα με μια νέα έρευνα ενός νομπελίστα αμερικανού ψυχολόγου.
Ο καθηγητής ψυχολογίας Ντάνιελ Κάνεμαν (Νόμπελ Οικονομικών 2002) και ο καθηγητής οικονομικών Άνγκους Ντίτον, και οι δύο του πανεπιστημίου Πρίνστον, παρουσίασαν τη σχετική έρευνα στο περιοδικό της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ (PNAS), σύμφωνα με τις βρετανικές "Γκάρντιαν" και "Τέλεγκραφ" και το Live Science.

Οι ερευνητές μελέτησαν 1.000 άτομα όσον αφορά το επίπεδο συναισθηματικής ευημερίας και συνολικής ικανοποίησης από τη ζωή (δύο δείκτες που προσεγγίζουν την έννοια της ευτυχίας) και διαπίστωσαν ότι η ευτυχία αυξάνεται ανάλογα με τον μισθό, αλλά μόνο μέχρι το ετήσιο εισόδημα των 75.000 δολαρίων (περίπου 58.000 ευρώ). Για μεγαλύτερο ετήσιο εισόδημα, το χρήμα φαίνεται ανίκανο να ενισχύσει περαιτέρω το αίσθημα ευτυχίας των ανθρώπων. Όπως εξηγούν, "μια αύξηση 100 δολαρίων δεν έχει την ίδια σημασία (σ.σ. για την προσωπική ευτυχία) για ένα στέλεχος τράπεζας και για ένα εργαζόμενο που παίρνει το βασικό μισθό".

Οι δύο αμερικανοί ερευνητές βασίστηκαν σε σειρά αναλυτικών απαντήσεων που έδωσαν τα άτομα του δείγματος σε έρευνα του οργανισμού "Γκάλοπ" κατά το 2008 και το 2009, που κατέγραψε το αίσθημα ικανοποίησης των ατόμων από την καθημερινή ζωή τους σε σχέση με διάφορους παράγοντες.

Οι Κάνεμαν και Ντίτον βρήκαν ότι η ικανοποίηση από τη ζωή και το αίσθημα ευτυχίας αυξάνεται με σταθερό ρυθμό, όσο αυξάνεται ο μισθός, αλλά φτάνει σε ένα "πλαφόν" (75.000 δολάρια), πέρα από το οποίο η ευτυχία φαίνεται πια να εξαρτάται όχι από τα περισσότερα χρήματα, αλλά από άλλα πράγματα, όπως ο περισσότερος ελεύθερος χρόνος, η παρέα με φίλους και αγαπημένους, η αποφυγή της αρρώστιας και του πόνου κ.α.

Επίσης, οι ερευνητές επεσήμαναν ότι η συναισθηματική επιβάρυνση από διάφορες αρνητικές εμπειρίες, όπως ένα διαζύγιο, η μοναξιά ή μια ασθένεια, φαίνεται να επιδεινώνεται, όταν κανείς είναι φτωχός. "Το παραπάνω χρήμα δεν αγοράζει κατ' ανάγκην μεγαλύτερη ευτυχία, όμως το λιγότερο χρήμα σχετίζεται με συναισθηματικό πόνο", σύμφωνα με τους επιστήμονες.

Οι Κάνεμαν και Ντίτον διευκρίνισαν ότι με ένα εισόδημα μεγαλύτερο από το "κατώφλι" των 75.000 δολαρίων, δεν σημαίνει ότι δεν θα βελτιωθεί η ζωή ενός ατόμου, όμως η ψυχική του ευημερία και ικανοποίηση θα εξαρτάται περισσότερο από άλλους παράγοντες (σωματική υγεία, κοινωνικές σχέσεις κ.α.) κι όχι από το αυξημένο χρήμα.

Η νέα έρευνα συμφωνεί με μια προηγούμενη ανάλυση της παγκόσμιας ευτυχίας, που διαπίστωσε ότι τα πλουσιότερα κράτη δεν είναι κατ' ανάγκη και τα πιο ευτυχισμένα στον κόσμο (οι ΗΠΑ, για παράδειγμα, βρέθηκαν μόλις στην 26η θέση μεταξύ 132 χωρών, όσον αφορά την ευτυχία των κατοίκων τους κατά μέσο όρο).

Πηγή:skai.gr

Η Google θέτει σε λειτουργία την τηλεοπτική πλατφόρμα της

Focus - Τεχνολογία

της

Την έναρξη λειτουργίας της τηλεοπτικής πλατφόρμας του ιντερνετικού κολοσσού, Google, προανήγγειλε ο ιδιοκτήτης της εταιρίας, Έρικ Σμίντ, στην διεθνή έκθεση τεχνολογίας, στο Βερολίνο.
Το Google TV θα αρχίσει να εκπέμπει μέσω διαδικτύου, το φθινόπωρο στις Ηνωμένες Πολιτείες, και "αργότερα σε όλο τον κόσμο", δήλωσε ο Έρικ Σμιντ, διευκρινίζοντας ότι "το αργότερο το 2011", η τηλεοπτική πλατφόρμα της εταιρίας θα είναι προσβάσιμη σε όλους.
Η Google συνεργάζεται για την τηλεοπτική της πλατφόρμα με τις εταιρίες Sony και Logitech.
Παράλληλα η Google παρουσίασε το νέο επίτευγμά της, ένα λογισμικό που επιτρέπει στο χρήση του ίντερνετ να έχει στη διάθεσή του έναν μεταφραστή. Ο μεταφραστής αυτός μπορεί να βοηθήσει στην επικοινωνία δύο ανθρώπων που δεν μιλούν την ίδια γλώσσα, καθώς ο ένας από τους δύο θα ακούει τη μετάφραση των όσων αναφέρει ο συνομιλητής του, με μικρή χρονοκαθυστέρηση. Ο μεταφραστής στηρίζεται σε έναν πανίσχυρο σέρβερ που ελέγχεται από τη Google.

"Οι αλλαγές σήμερα γίνονται με τέτοια ταχύτητα που οι κοινωνίες δεν είναι έτοιμες στην πραγματικότητα για να αντιμετωπίσουν αυτό που θα συμβεί όταν οι πάντες θα είναι online, ο καθένας θα μπορεί να ανεβάζει πληροφορίες για τα όσα συμβαίνουν γύρω του", δήλωσε ο Έρικ Σμιντ.

NASA: Αποστολή “καμικάζι” στον Ήλιο

Focus - Τεχνολογία

Ήλιος Πιο κοντά στον Ήλιο από ποτέ ετοιμάζεται να φτάσει η NASA, με μία ερευνητική αποστολή κατά την οποία ένα διαστημόπλοιο μεγέθους αυτοκινήτου θα εισέλθει στα εξώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας του Ήλιου.

Η αποστολή Solar Probe Plus (SPP) αναμένεται να ξεκινήσει κάποια στιγμή πριν το 2018. Λίγο πριν καταστραφεί (οι θερμοκρασίες στην απόσταση που θα φτάσει το σκάφος αγγίζουν τους 1400 βαθμούς Κελσίου) το σκάφος θα συλλέξει πολύτιμα στοιχεία σχετικά με το άστρο- «καρδιά» του ηλιακού μας συστήματος.

Το κόστος της αποστολής εκτιμάται πως θα ανέρχεται στα 180 εκατομμύρια δολάρια. Τα όργανα του SPP θα προστατεύονται από θερμική ασπίδα συνθετικού υλικού, τύπου που θα κατασκευαστεί για πρώτη φορά.